Anasayfa | Bayburt | Bayburt Haber | Tohumu olmayan tek bitki!

Tohumu olmayan tek bitki!

tarafından
Yazı ebatı: Decrease font Enlarge font
Tohumu olmayan tek bitki!

Dünyada  tohumu olmayan tek bitki… Yüzyıllar önce Kafkaslar kültüründen gelen, son zamanlara kadar da büyük bir kısmı sadece Bayburt florasında bulunan bir Türk buluşu… Şimdi ise yokluktan üretilen lezzetlerin kuşattığı bir yöre mutfağının, neredeyse yok olmaya yüz tutan bir parçası…

Kavram olarak literatürde, tohum olarak bitki aleminde, lezzet kültürü olarak dünya mutfağında karşılığı yok… 

Kendine has kokusu, tadı, lezzet verici özelliğiyle Bayburt mutfağının vazgeçilmezi olan -yöresel tabirle- darğun otu, dünyanın neresinde olursa olsun Bayburtlu’nun sofrasından hiç eksik olmuyor…

Geçtiğimiz günlerde Baksı Müzesi’nde görücüye çıkan ‘Mesafe ve Temas’ konulu serginin lezzet bölümünde aradığımız ve görmeyi en çok istediğimiz darğun otu, aynı zamanda serginin ana temasını oluşturan bölgeye özel unutulmaya yüz tutmuş, kurutulmuş ve saklanabilir bir ürün özelliğine sahip... 

Geleneksel lezzetlerin yavaş yavaş yok olduğuna ve her bir lezzeti oluşturan ürünlerin pazarlanabilir nitelikte olduğuna dikkat çeken ünlü gurme Engin Akın yönetimindeki lezzet tasarım bölümü için, darğun otu da tam bu noktada pazarlanabilir bir ürün olarak mı gösterildi?

Bunu bilmiyoruz ama bölgeye özel sergilenen yemek tariflerinden birinde katık olarak darğun otu da vardı...

Bir köyün geçim kaynağı…

Dünyada tohumu olmayan ve tek yıllık bitki türlerinden biri olan darğun otu, aynı zamanda yılda üç kez biçilebilen endemik bir bitki… Endemik bir bitki çünkü, aktarcılara ve çiftçilere göre değişik bölgelerde yetiştirilen darğun otu, Bayburt’ta yetiştirilen darğun otuyla aynı tadı ve aynı kokuyu vermiyor…

Bayburt’a has olan bu baharat çeşidinin yetiştirildiği tek yer ise, kent merkezine 22 kilometre uzaklıkta bulunan Yedigözeler köyü. Bayburt’taki aktarlar başta olmak üzere Türkiye’nin en meşhur pazarlarında da satışa sunulan darğun otunun büyük bir kısmının yetiştiği Yedigözeler’de, köy sakinlerinin tamamı, tarlaların en özel yerlerini bu özel bitki için ayırıyor.

Muhsin Algan, Yedigözeli darğun yetiştiricilerinden sadece biri. Genel olarak çiftçilik alanında can çekişen bir meslek olan darğun otu yetiştiriciliği, Yedigözeler köyünü ve Muhsin Algan gibi çiftçileri özel kılıyor. Tarlasının başında darğun otu biçerken ziyaret ettiğimiz Algan, yaklaşık 30 yıldır bu bitkiyi ürettiğini söylüyor. 20 yaşında başladığı darğun otu yetiştiriciliğinin çiftçilik alanında ayrı bir meslek olduğuna dikkat çeken Algan, 30 yıldır geçimini bu özel bitkiyle sağladığını söylüyor.

Bayburt toprağının bereketiyle yetiştirilen darğun otunun, başka bir yörede yetiştirilmesi halinde aynı tadı ve kokuyu vermeyeceğini söyleyen Algan, pazarlanabilir oranlarda yetişebileceğini ise “Suyu iyi verildiği taktirde yılda üç kez biçilebilir” şeklinde belirtiyor.

Nasıl yetiştirildiği pek bilinmiyor

Kafkaslar kültüründen geldiği ileri sürülen Türk buluşu darğun otunun ortaya çıkışı ise adeta bir mucize… Sadece tadı ve kokusuyla ünlenen bu özel bitkinin nasıl yetiştirildiği ise pek bilinmiyor. Turp içine yerleştirilen susam tanelerinden öteleşmiş bir bitki olarak yaprak veren darğun otunun sağlık açısından faydaları hakkında da  her hangi bilimsel bir çalışma yok. Tıbbi araştırmanın bugüne kadar yapılmadığı bu bitkinin, halk arasında iştah açıcı ve mide hastalıklarına iyi geldiği söyleniyor.

“Darğun otu, iştah açıcı ve mide hastalıklarına iyi geliyor. Bu halk arasındaki bir söylem.” diyerek tıbbi bir araştırmanın bugüne kadar yapılmadığını belirten Algan, böyle bir girişimin içerisine de girilmesi gerektiğini ifade ediyor.

Yeşil altın!

Piyasada çokça bulunan diğer baharat çeşitlerinin aksine darğun otu, oldukça yüksek fiyattan satılıyor. Nane otunun kilosu 20 liradan satışa sunulduğu aktarlarda ve pazarlarda kilosu 70 liraya kadar alıcı buluyor.

Her yıl daha yüksek fiyatlarla satışa sunulan ve adeta baharat dünyasının yeşil altını haline gelen darğun otunu market ve bakkallara toptan fiyatına verdiklerini ifade eden Algan, bu yıl ise toptan kilosunu 85 liradan satışa sunacaklarını söylüyor.

Algan, fiyatların yüksek oluşunu darğun otunun sıradan bir bitki olmadığına bağlarken, baharatçılar ise bunun sebebini üretimin azlığına bağlıyor.

“Evde darğun bitti”

Türkiye’nin en zengin yemek kültürüne sahip Antep mutfağına da giren darğun otu, Bayburt mutfağında genellikle, su böreği, mantı, makarna ve patates yemeklerinde daha çok tercih ediliyor.

Yörenin geleneksel tatları arasında yer alan ayranlı çorba başta olmak üzere hemen her çorbanın özel bir katığı olarak Bayburt içinde aranan bir baharat çeşidi haline gelen bu özel bitki, aynı zamanda gurbetçilerin de neredeyse gözbebeği.

Gurbette yaşayan Bayburtlu vatandaşların en çok rağbet gösterdiği ve geleneksel lezzetlerin geleneksel bir katığı olarak kullanılan darğun otu, dünyanın neresinde olursa olsun Bayburtlu’nun sofrasından eksik olmuyor…

Her zaman tezgâhlarında darğun bulunduran aktarlarcılar da, satışların daha çok gurbetçilerin geldiği yaz aylarında olduğunu belirtiyorlar. Bayburt’a yaz tatiline gelen gurbetçilerin darğun otu almadan gitmediğini belirten aktarlarcılar, zaman zaman dünyanın en uzak köşelerinden “evde darğun bitti” şeklinde sürekli sipariş aldıklarını söylüyor.  

"Üretimi bir köyle sınırlı kalmamalı"

Çoğu zaman darğun bulmakta zorlandıklarından yakınanlar da var. Üretimin bir köyle sınırlı kalmaması gerektiğini ifade eden darğun düşkünleri, "Bayburt’ta destek görmesi gereken ekonomik üretim alanlarından biri de darğun otu yetiştiriciliğidir" diyerek üretimin artmasını istiyor. 

Erzurum’da daha çok kullanılan reyhan otunun üretimini örnek olarak gösteren aktarcılar ise, reyhan otunun ekonomik destek gördüğünü hatırlatıyor. Reyhan otunun bölgede bilinen bir baharat çeşidi haline geldiğini söyleyen aktarcılar, benzer bir desteği görmesi halinde daha fazla üretilecek darğun otu için de şu garantiyi veriyorlar: "Bayburt’ta ne kadar darğun otu üretilirse o kadar da alıcı bulur..."

Haber : Murat Okutmuş / Bayburt Postası

Fotoğraf Galerisi

Yorum beslemesine abone olun Yorumlar (0 gönderilen)

toplam: | gösteriliyor:

Yorum gönder

  • Kalın
  • Italik
  • Altı çizili
  • Alıntı

Lütfen resimde gördüğünüz kodu girin:

Captcha
  • Arkadaşına gönder Arkadaşına gönder
  • Sayfayı yazdır Sayfayı yazdır
  • Düz metin Düz metin

Yazar bilgisi

Timur Güzel

Etiket:

Bu yazı için etiket yok

Bu yazıyı oyla

5.00